ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ
Δυναμική έγκαιρη και αιχμηρή ενημέρωση
Λίγα λόγια για εμένα
ΟΙ κοινωνικές απόψεις και αντιθέσεις δημιουργήθηκαν για να σας ενημερώνουν σφαιρικά με θέματα της Επικαιρότητας.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ


ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΙΣΧΙΟΥ
3537 αναγνώστες
Τετάρτη, 28 Νοεμβρίου 2012
10:03

Τα ρευματικά νοσήματα είναι νοσήματα που εμφανίζονται κατά κανόνα με εκδηλώσεις από το μυοσκελετικό σύστημα (αρθρώσεις, οστά, μυς, τένοντες κ.λ.π.). Η συχνότερη εκδήλωση είναι πόνος, και γενικότερα φλεγμονή από τις αρθρώσεις. Είναι νοσήματα χρόνια που διαδράμουν με εξάρσεις και υφέσεις των συμπτωμάτων τους και επηρεάζουν την λειτουργικότητα του κινητικού συστήματος. Η συχνότητά τους είναι μεγάλη και οι επιπτώσεις τους σοβαρές, εξαιτίας των ημεραργιών και των αναπηριών που προκαλούν.

Τα ρευματικά νοσήματα διακρίνονται κυρίως σε:

- Νοσήματα αρθρώσεων, με κύρια εντόπιση της νόσου στις αρθρώσεις και συχνότερη εκδήλωση την φλεγμονή της άρθρωσης (αρθρίτιδα). Τέτοια νοσήματα είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ουρική αρθρίτιδα, η οστεοαρθρίτιδα κλπ.

- Νοσήματα του συνδετικού ιστού (νοσήματα κολλαγόνου) με κύρια κλινική εκδήλωση την ινοσίτιδα, δηλαδή την φλεγμονή των κολλαγόνων ινών του συνδετικού ιστού. Οι αλλοιώσεις συμβαίνουν στις αρθρώσεις , τους μυς, τους τένοντες και άλλα όργανα και συστήματα. Τα κυριότερα νοσήματα του συνδετικού ιστού είναι ο ερυθηματώδης λύκος, οι μυοσίτιδες, η σκληροδερμία και οι αγγειϊτιδες.

Τα συμπτώματα -ευρήματα των ρευματικών νοσημάτων περιλαμβάνουν αφενός μεν εκδηλώσεις από το μυοσκελετικό σύστημα (πόνος, δυσκαμψία, αδυναμία) και αφετέρου εκδηλώσεις από τα άλλα όργανα και συστήματα, εκτός των αρθρώσεων.

Η αιτιοπαθογένεια στα ρευματικά νοσήματα είναι ποικίλη και πολλές φορές άγνωστη. Ορισμένες ομάδες ρευματικών νοσημάτων έχουν σαφή αίτια, όπως οι λοιμώδεις αρθρίτιδες, οι αρθρίτιδες που συνδέονται με διαταραχή του μεταβολισμού (ουρική αρθρίτιδα) ή με αιματολογικά νοσήματα (αιμορροφιλία), τα νεοπλάσματα κ.ά. Για άλλα νοσήματα και κυρίως για τα νοσήματα του κολλαγόνου και τις χρόνιες αρθρίτιδες άγνωστης αιτιολογίας, ενοχοποιούνται ανοσοποιητικοί μηχανισμοί, δηλαδή παραγωγή ομολόγων αυτοαντισωμάτων. Τα αίτια παραγωγής των αυτοαντισωμάτων είναι γενικά άγνωστα.

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

Η οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ) είναι η συχνότερη ρευματική νόσος, το συχνότερο αίτιο αναπηρίας κινητικού τύπου και αυτή που προκαλεί τη μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση. Οι παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος και των αρθρώσεων έρχονται δεύτερες μετά τις παθήσεις του καρδιαγγειακού, από άποψη νοσηρότητας και συχνότητας επισκέψεως στο εξωτερικό ιατρείο. Αν και οι παθήσεις αυτές δεν απειλούν άμεσα τη ζωή, επηρεάζουν την ποιότητα με την αναπηρία που προκαλούν και έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην εθνική οικονομία, λόγω ημεραργιών. Η στατική και απαισιόδοξη αντίληψη του ιατρικού κόσμου, που μεταδόθηκε στο κοινό και στους οργανισμούς που χρηματοδοτούν την έρευνα, ότι η οστεοαρθρίτιδα είναι μία αμείλικτα εξελισσόμενη εκφυλιστική διαδικασία φθοράς για την οποία ουσιαστικά τίποτα δεν γίνεται (εκτός από την ολική αντικατάσταση των αρθρώσεων), ευθύνεται για την παραμέλησή της και για τα κενά που υπάρχουν ακόμα γύρω από αυτήν. Η αφύπνιση έγινε με τη δυναμική αισιόδοξη θεώρησή της από τους ερευνητές την τελευταία δεκαετία ως μία μεταβολική διαδικασία, με περιθώρια πρόωρης επέμβασης, ακόμα και αναστροφής της,. Μέχρι την τελευταία δεκαετία ο χόνδρος θεωρείτο ένας μη ζωντανός, αδρανής ιστός. Επομένως η οστεοαρθρίτιδα θεωρούνταν (και δυστυχώς ακόμη θεωρείται μερικές φορές) ως ένα μη αναστρέψιμο και αθεράπευτο φαινόμενο που παρατηρείται στους ηλικιωμένους αλλά μπορεί να παρατηρηθεί και σε άτομα μέσης ή μικρότερης ηλικίας .

Ας σημειωθεί ότι η οστεοαρθρίτιδα δεν προσβάλλει άλλα όργανα εκτός από τις αρθρώσεις. Η οστεοαρθροπάθεια πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ύπουλη, βραδείας εξέλιξης διαταραχή του αρθρικού χόνδρου, που αναπτύσσεται σε διάστημα δεκαετιών και προκαλεί συμπτώματα κατά τη διάρκεια της 6ης-7ης δεκαετίας της ζωής. Πιο συγκεκριμένα, η οστεοαρθρίτιδα αποτελεί πάθηση τόσο του αρθρικού χόνδρου όσο και του υποχόνδριου ιστού, που προκαλεί δομική αποδιοργάνωση του χόνδρου. Η προοδευτική εξαφάνιση του χόνδρου συνοδεύεται από υπερπλαστική ανάπτυξη νέου οστού στα όρια των αρθρικών επιφανειών με αποτέλεσμα τη δημιουργία αιχμηρών οστεοφύτων

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΙΣΧΙΟΥ

Το μυοσκελετικό σύστημα εξυπηρετεί τις κινητικές ανάγκες του ανθρώπινου σώματος. Η κατασκευή των άνω άκρων είναι προσαρμοσμένη για να εξυπηρετεί συλληπτικές λειτουργίες ενώ τα κάτω άκρα εξυπηρετούν τη στήριξη του ανθρώπινου σώματος και τη βάδιση. Στα κάτω άκρα υπάρχουν τρεις κινητικές περιοχές. Η πυελική ζώνη και το ισχίο, περιοχή του γόνατος, η περιοχή της ποδοκνημικής και του ποδιού. Η πύελος επιτελεί κινήσεις προσθοπίσθιας και πλάγιας κλίσης της λεκάνης σε συνέργεια με τη σπονδυλική στήλη. Το ισχίο είναι η βασικότερη άρθρωση του ανθρώπινου σώματος από κινησιολογικής πλευράς γιατί επιτρέπει την κάμψη του μηρού προς τον κορμό μέχρι τις 150 μοίρες, την έκταση πέρα από την ουδέτερη θέση, την απαγωγή του μηρού μέχρι τις 45 μοίρες περίπου, την προσαγωγή και τις στροφές του μηρού (εσωτερική, εξωτερική) κατά 90 περίπου μοίρες.

Οι αλλοιώσεις αφορούν κυρίως τις χόνδρινες επιφάνειες των αρθρώσεων, την υποχόνδρια μοίρα των οστών και τον υμένα και τον θύλακο της άρθρωσης. Αρχίζουν από εντοπισμένη εστία και αργότερα επεκτείνονται σε ολόκληρη την άρθρωση. Ο αρθρικός χόνδρος παρουσιάζει εκφύλιση. Σαν αντίδραση στην εκφύλιση του αρθρικού χόνδρου δημιουργούνται νεόπλαστα αιμοφόρα αγγεία στην υποχόνδρια μοίρα του υποκείμενου οστού. Οι κύριες αλλοιώσεις του οστού είναι ο σχηματισμός κυστικών κοιλοτήτων, η σκλήρυνση και ο σχηματισμός οστεοφύτων.

Η άρθρωση του ισχίου είναι η πιο συνηθισμένη θέση εμφάνισης εκφυλιστικής αρθρίτιδας. Η προσβολή της δημιουργεί στους πάσχοντες σοβαρά ενοχλήματα και αναπηρίες. Κλινικά η οστεοαρθροπάθεια του ισχίου παρουσιάζεται με τρεις βασικούς τύπους:

1. Ως ετερόπλευρη στα νέα άτομα, μετά από οστεοχονδρίτιδα, επιφυσιολίσθηση κ.α.

2. Ως αμφοτερόπλευρη και γρήγορα εξελισσόμενη, στους μεσήλικες που η αντιμετώπισή της παρουσιάζει τα πιο δύσκολα προβλήματα.

3. Ως ετερόπλευρη στους υπερήλικες, που είναι και η πιο συνηθισμένη.

Η οστεοαρθρίτιδα του ισχίου προκαλείται από αίτια που διαταράσσουν την αρμονική σχέση μεταξύ κεφαλής μηριαίου και κοτύλης. Τα αίτια αυτά διακρίνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες:

1. Ανομοιόμορφη φόρτιση εξαιτίας ανωμαλιών στη σχέση κοτύλης και κεφαλής του μηριαίου (δυσπλασία ισχίου, συγγενές υπεξάρθρημα ισχίου, ραιβό ισχίο κλπ),

2. Αλλοίωση του αρθρικού χόνδρου της κεφαλής ή της κοτύλης (μικροβιακές και μη φλεγμονές, απολυματική οστεοχονδρίτιδα κλπ), και

3. Βλάβη του υποχόνδριου οστού, κυρίως της κεφαλής του μηριαίου (οστεοχονδρίτιδα της κεφαλής του μηριαίου, άσηπτη νέκρωση κλπ).

Κλινική εικόνα: Κύριο σύμπτωμα της πάθησης είναι ο πόνος. Ο πόνος αυτός εκδηλώνεται μετά από κούραση, αργότερα όμως και κατά την ανάπαυση (rest pain) και συνοδεύεται όταν η πάθηση προχωρήσει, από δυσχέρεια στη βάδιση και χωλότητα. Εντοπίζεται στη βουβωνική χώρα, στην πρόσθια επιφάνεια του μηρού στο γόνατο ή στο γλουτό.

Ο πόνος εκδηλώνεται κατά το μέγιστο εύρος των κινήσεων της άρθρωσης.

Αρχικά η κάμψη μπορεί να είναι ανώδυνη αλλά η έσω στροφή μπορεί να επιτείνει τον πόνο. Κατά την κλινική εξέταση διαπιστώνεται περιορισμός στις κινήσεις της άρθρωσης που αφορά κυρίως την απαγωγή-προσαγωγή, εσωτερική-εξωτερική στροφή και λιγότερο την κάμψη του ισχίου. Σε προχωρημένα στάδια το σκέλος παίρνει ανώμαλη θέση χαρακτηριστική για την πάθηση, δηλαδή κάμψη, προσαγωγή και εξωτερική στροφή. Αντισταθμιστικά στην οσφυϊκή μοίρα της Σ.Σ. δημιουργείται υπερλόρδωση, ενώ συγχρόνως ανυψώνεται το αντίθετο προς την πάθηση ημιμόριο της λεκάνης. Η διαπίστωση της ανώμαλης αυτής θέσης του σκέλους γίνεται ύστερα από πλήρη κάμψη του φυσιολογικού μηρού στην κοιλιά, οπότε εξαφανίζεται η οσφυϊκή λόρδωση και το σκέλος με την οστεροαρθρίτιδα παίρνει τη θέση της μόνιμης σύγκαμψης στην οποία βρίσκεται (δοκιμασία Thomas).

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

Ακτινολογικός έλεγχος

Σε συγκριτικές μελέτες ασθενών που υπέστησαν αρθροσκόπηση και υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία, διαπιστώθηκε τις περισσότερες φορές, ότι οι ακτινογραφίες στερούνται ευαισθησίας στο να καθορίσουν την εκφύλιση του χόνδρου ελαφράς μέχρι μέτριας μορφής. Αντίστροφα, μπορεί να δημιουργήσουν ψευδή εντύπωση στένωσης του μεσαρθρίου διαστήματος, ιδίως αν λαμβάνονται σε κατακεκλιμένη θέση. Τα συνήθη ευρήματα είναι:

1. Στένωση του μεσάρθριου διαστήματος και σκλήρυνση του υποχόνδριου οστού, στην αρχή.

2. Διάβρωση στης κεφαλής εξαιτίας σχηματισμού κύστεων.

3. Οστεόφυτο, στο κατώτερο σημείο της κεφαλής, σε περίπτωση που προϋπήρχε υπεξάρθρημα του ισχίου.

4. Αποτιτάνωση του αρθρικού θύλακα.

5. Μικρή περιοριστική οστεοπλασία του κάτω χείλους του αυχένα.

Μαγνητική τομογραφία

Υπόσχεται πάρα πολλά και τείνει να αναδειχθεί ως η κυριότερη παράμετρος εκτίμησης και μέτρησης της έκβασης της ΟΑ στο μέλλον. Με τη χρήση της, αποδείχτηκε ότι στα πρώιμα στάδια της νόσου ο αρθρικός χόνδρος μπορεί να είναι παχύτερος από το φυσιολογικό υποδεικνύοντας την υπερτροφική, επανορθωτική προσπάθεια διόρθωσης της βλάβης..

Σπινθηρογράφημα οστών με διφωσφονικό 99Tc

Πρόσφατα δεδομένα διετούς πολυκεντρικής μελέτης από το Bristol έδειξαν ότι η δραστικότητα της ΟΑ του γόνατος έχει φάσεις έξαρσης και αδράνειας και ότι ανάλογα με την εικόνα προσλήψεως του ισοτόπου στα διάφορα σημεία της αρθρώσεως η μέθοδος μπορούσε να προβλέψει τις ακτινολογικές αλλοιώσεις και την ανάγκη για εγχείρηση μετά από δύο χρόνια. Ως μέθοδος πρόγνωσης της έκβασης φαίνεται να υπόσχεται πολλά.

Μοριακοί ή βιοχημικοί δείκτες

Οι βιοχημικοί δείκτες αναπτύχθηκαν πολύ τα τελευταία 10 χρόνια και αποτελούν συστατικά και προϊόντα του μεταβολισμού του αρθρικού χόνδρου, του οστού και της αρθρικής μεμβράνης. Είναι ήδη φανερό ότι έχουν μεγάλες ερευνητικές δυνατότητες για το μέλλον. Οι δείκτες θα αποτελέσουν τις μελλοντικές λειτουργικές οκιμασίες της ΟΑ.

Προβλήματα του αρρώστου

Ο πόνος είναι το πρώτο σύμπτωμα της πάθησης. Εμφανίζεται αρχικά ύστερα από κόπωση (πόνος κόπωσης μετά από βάδιση μεγάλων αποστάσεων) και στη συνέχεια μετά από μεγάλης ή μικρής διάρκειας ακινησία (όταν ο άρρωστος σηκωθεί το πρωί από το κρεβάτι ή μετά από παραμονή σε κάθισμα για λίγη ώρα). Τελικά ο πόνος γίνεται συνεχής ακόμη και κατά την ανάπαυση (πόνος ηρεμίας), και πολλές φορές ξυπνάει τον άρρωστο κατά τη νύκτα (νυκτερινός πόνος). Αρκετά συχνά παρά την εξέλιξη της πάθησης υπάρχουν περίοδοι χωρίς πόνο που κρατούν από ημέρες μέχρι μήνες.

Η δυσκαμψία της άρθρωσης αποτελεί το δεύτερο σύμπτωμα και πρόβλημα συγχρόνως, που εκδηλώνεται αρχικά ύστερα από ανάπαυση, προοδευτικά επιδεινώνεται και τελικά γίνεται μόνιμη και περιορίζει σε διάφορο βαθμό τις κινήσεις της άρθρωσης.

Η παραμόρφωση της άρθρωσης αποτελεί την τελική κατάληξη της πάθησης και είναι συνήθως τυπική για κάθε άρθρωση. Έτσι το ισχίο παίρνει θέση προσαγωγής, κάμψης και εξωτερικής στροφής, το γόνατο θέση ραιβότητας και κάμψης. (εικόνα)

Ύδραρθροι είναι σχετικά σπάνιοι και οφείλονται σε τραυματική υμενίτιδα.

Ο ασθενής παρουσιάζει μείωση άνεσης εξαιτίας του πόνου, μείωση της κινητικότητας του εξαιτίας περιορισμού της κινητικότητας της άρθρωσης με τον δυνητικό κίνδυνο σχηματισμού μόνιμων συσπάσεων, δυσκολία στην εκτέλεση των δραστηριοτήτων της καθημερινής ζωής και της αυτοφροντίδας. Επίσης μπορεί ο άρρωστος να εμφανίσει πιθανά προβλήματα θρεπτικού ανισοζυγίου: παχυσαρκία ή καχεξία, που οφείλονται στη μείωση των δραστηριοτήτων και σε ορμονικούς παράγοντες, ψυχολογικά προβλήματα εξαιτίας της μεταβολής του σωματικού ειδώλου, του πόνου και του stress. Επίσης μπορεί να εμφανιστούν κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, που οφείλονται στα σοβαρά ενοχλήματα, στις αναπηρίες που προκαλεί η νόσος και στη μακρά θεραπεία και αποκατάσταση.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία της ΟΑ διακρίνεται σε συντηρητική και χειρουργική. Η συντηρητική περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και φυσικοθεραπεία.

Για τους περισσότερους ασθενείς πολλά μπορούν να γίνουν η συνηθισμένη άποψη όμως είναι: "είναι ΟΑ, τίποτα δεν μπορεί να γίνει", είναι το ίδιο βλαβερή, όπως και η υπερβολική θεραπεία, ιδίως με NSAIDs και σαλικυλικά στους υπερήλικες και για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Τα φάρμακα λοιπόν που χορηγούνται είναι κυρίως αντιφλεγμονώδη. Σε ήπιες μορφές δίνουμε το Ibuprofen 200-400 mgr τρεις φορές την ημέρα. Σε μέσης βαρύτητας περιπτώσεις χρησιμοποιούμε το Pixocicam, το Diclofenac (25 mgr τρεις φορές την ημέρα)μ τι Sulindac και σε βαριές περιπτώσεις χρησιμοποιούμε την Ιντομεθακίνη (25mgr τρεις φορές την ημέρα).

Τα φάρμακα για τη ΟΑ ταξινομούνται σε δύο κατηγορίες: α) συμπτωματική θεραπεία άμεσης δράσης: αναλγητικά, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (NSAIDs) και τοπικές ενέσεις στεροειδών, β) στ τροποποιητικά φάρμακα της οστεοαρθρίτιδας (SADOA), τα οποία επιτυγχάνουν συμπτωματική θεραπεία παρατεταμένης δράσης με καθυστερημένη έναρξη και συνέχιση του κλινικού αποτελέσματος μετά τη διακοπή της θεραπείας.

Όλα τα φάρμακα αυτά όμως μπορεί να βλάψουν το βλεννογόνο του στομάχου και δε χορηγούνται, αν υπάρχει έλκος. Στις περιπτώσεις αυτές η χορήγηση των φαρμάκων σε υπόθετα χωρίς να είναι ακίνδυνη μπορεί να δοκιμαστεί. Το 70% της συνταγογραφίας για τα NSAIDs αφορούν ασθενείς με ΟΑ, ενώ είναι γνωστό ότι ασθενείς άνω των 65 ετών είναι σε υψηλό κίνδυνο για σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, και ιδιαίτερα οι ηλικιωμένες γυναίκες , από το γαστρεντερικό και από τους νεφρούς.

Η ενδαρθρική έγχυση κορτικοειδών σε μονοαρθρικές εντοπίσεις έχει περιορισθεί τα τελευταία χρόνια σε μεγάλο βαθμό, επειδή όχι σπάνια προκαλεί καταστροφή του αρθρικού χόνδρου. Σύμφωνα με τις τελευταίες απόψεις η καταστροφή αυτή οφείλεται:1) Σε βλαπτική επίδραση της κορτιζόνης επί του μεταβολισμού του κολλαγόνου και 2) Στην άμεση και ταχεία άρση του πόνου, που επιτρέπει την ελεύθερη χρήση της άρθρωσης που πάσχει, με αποτέλεσμα την ταχύτερη καταστροφή της.

Κατά την περίοδο της φαρμακευτικής αγωγής, αν τα συμπτώματα είναι έντονα, συνιστάται η ανάπαυση της άρθρωσης και ο περιορισμός των κινήσεων στο ελάχιστο. Σε ελαφρές περιπτώσεις συνιστάται περιορισμός της δραστηριότητας του ατόμου.

Η φυσικοθεραπεία έχει σκοπό, όταν η πάθηση βρίσκεται σε παρόξυνση, να βελτιώσει την τοπική κυκλοφορία της άρθρωσης και να χαλαρώσει το μυϊκό σπασμό γύρω από αυτή, πράγμα που δρα ευνοϊκά στην υποχώρηση της φλεγμονής και ανακουφίζει από τον πόνο. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται συνήθως θερμά επιθέματα, υπέρηχοι, διαθερμίες, μικροκύματα κλπ. Όταν η παρόξυνση αρχίζει να υποχωρεί, προστίθενται στο θεραπευτικό σχήμα ενεργητικές ασκήσεις ενίσχυσης των μυών που αποσκοπούν στην αύξηση της σταθερότητας της άρθρωσης και επομένως στην ελάττωση του πόνου και τη βελτίωση της λειτουργίας του μέλους.

Η χρήση συσκευών αναλγησίας, όπως το TENS βρέθηκε ότι βελτιώνει τη λειτουργική ικανότητα του ασθενούς, επιτρέποντας μέσω μειώσεως του πόνου μεγαλύτερη ικανότητα κίνησης ή άσκησης. Δεν έχουν αναφερθεί ανεπιθύμητες ενέργειες. Αναφέρθηκε όμως σημαντική μείωση του πόνου σε διπλές τυφλές κλινικές δοκιμασίες στο 46-47% των ασθενών. Αν ο ασθενής με ΟΑ του ισχίου ή του γόνατος χρησιμοποιεί μπαστούνι στην αντίθετη πλευρά σε περιόδους έξαρσης, αυτό μπορεί να βοηθήσει πολύ στη μείωση του πόνου και να βελτιώσει την κινητικότητα και τη λειτουργικότητα.

Δυστυχώς η φυσική άσκηση είναι το πιο παραμελημένο στοιχείο της θεραπευτικής αγωγής. Η αξία των απλών ισομετρικών και ισοτονικών ασκήσεων, όπως και του απλού περπατήματος και η διατήρηση της δραστηριότητος του ασθενούς έστω και με τίμημα λίγο έως μέτριο πόνο, υποστηρίζονται από πρόσφατα δεδομένα ελεγχόμενων κλινικών δοκιμασιών.

Γίνονται όλο και περισσότερες πειραματικές μεταμοσχεύσεις καλλιεργηθέντων χονδροκυττάρων στην προσπάθεια επανόρθωσης των αλλοιώσεων του χόνδρου στην ΟΑ. Οι αυξητικοί παράγοντες, όπως IGF-I και IGF-β βοηθούν στην κυτταρική αυτή μεταμόσχευση. Η έκπλυση μέσω του αρθροσκοπίου με μεγάλες ποσότητες φυσιολογικού ορού ή διαλύματος Ringer και η απομάκρυνση τεμαχιδίων του χόνδρου, του ινώδους αρθρικού θυλάκου, μπορεί να επιφέρει ανακούφιση του πόνου για αρκετούς μήνες σε ασθενείς που ήταν ανθεκτικοί στη θεραπεία με ακεταμινοφένη, με NSAIDs και με ενδαρθρικές ενέσεις στεροειδών. Επίσης η τεχνική αυτή μπορεί να βοηθήσει στην κινητοποίηση μίας μόνιμης σύγκλεισης του γόνατος. Δεν συνιστάται όμως η επανάληψή της πάνω από δύο φορές.

Χειρουργική θεραπεία: Δίνει γενικά ικανοποιητικά αποτελέσματα και περιλαμβάνει διάφορες μεθόδους κάθε μία από τις οποίες έχει διαφορετικές ενδείξεις. Συνηθέστερη και ιδιαίτερα αποτελεσματική είναι η αρθροπλαστική ισχίου.

Αρθροπλαστική με αντικατάσταση: μερική ή ολική. Η ολική αντικατάσταση του ισχίου είναι η νεώτερη επέμβαση. Σε αυτήν όλη η άρθρωση του ισχίου αντικαθίσταται από τεχνητή, που αποτελείται ή μόνο από μέταλλο ή μέταλλο (κεφαλή του μηριαίου) και πλαστικό (κοτύλη). Η αρθροπλαστική του ισχίου με ολική του αντικατάσταση, μαζί με το σχήμα της υπόλοιπης θεραπείας και φροντίδας του αρρώστου στοχεύουν να μειώσουν τον πόνο, να αποκαταστήσουν, να βελτιώσουν ή να διατηρήσουν τη λειτουργία της άρθρωσης, να εξασφαλίσουν μεγαλύτερη σταθερότητα στην άρθρωση και να προφυλάξουν τον άρρωστο από τις επιπλοκές.

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ

Προεγχειρητική φροντίδα

Σκοπός της είναι η εκπαίδευση και η ετοιμασία του αρρώστου για τη διαδικασία της επέμβασης.

1. Βοήθεια του αρρώστου να μάθει να χρησιμοποιεί δοχείο ή ουροδοχείο σε ύπτια θέση.

2. Διδασκαλία ισομετρικών ασκήσεων του τετρακεφάλου και γλουτιαίου μυός, και ενεργητικών κινήσεων της ποδοκνημικής άρθρωσης.

3. Εξασφάλιση δεκανικιών και διδασκαλία του αρρώστου να περπατά με αυτά χωρίς να υποστηρίζει βάρος (αν υπάρχει εντολή). Αναπτύσσει την ικανότητα βάδισης με δεκανίκια και διευκολύνει τη μετεγχειρητική έγερση και κινητοποίηση του αρρώστου.

4. Διδασκαλία τρόπου μεταφοράς του αρρώστου από το κρεβάτι στην κινητή πολυθρόνα, χωρίς να ξεπερνά τα όρια της κάμψης του ισχίου.

5. Επίδειξη ασκήσεων βαθιών αναπνοών.

Α. Εκτέλεση θεραπειών με συσκευή αναπνοής διαλείπουσας θετική πίεσης (IPPB) ή προωθητικού σπιρόμετρου.

Β. Παρότρυνση του αρρώστου να σταματήσει το κάπνισμα στην προεγχειρητική περίοδο.

6. Επίδειξη και εξήγηση της συσκευής ισορροπημένης ανάρτησης

του νάρθηκα απαγωγής, του βαλκανικού πλαισίου και του τριγώνου, για εξοικείωση του με το μετεγχειριτικό περιβάλλον

7. Εκπαίδευση του αρρώστου σε ό,τι αφορά την όλη μετεγχειρητική

αγωγή: εκτεταμένο πρόγραμμα ασκήσεων για την ενδυνάμωση των ατροφικών μυών.

8. Χορήγηση αντιβιοτικών. Δίνονται πριν, κατά και μετά την

επέμβαση για πρόληψη λοιμώξεων.

9. Χορήγηση αντιπηκτικών.

10. Προσοχή σε σημεία που δείχνουν συγκινησιακό stress. Παροχή ευκαιριών στον άρρωστο να εξωτερικεύσει τα συναισθήματά του.

11. Προετοιμασία του δέρματος του εγχειρητικού πεδίου σύμφωνα με την τακτική του χειρουργού. Συνήθως χρησιμοποιείται pHsoHex και Betadine.

12. Εξήγηση στον άρρωστο και εκτέλεση της ρουτίνας των προεγχειρητικών διαδικασιών.

Μετεγχειρητική φροντίδα

Σκοποί της είναι η διατήρηση του χειρουργημένου σκέλους στην επιθυμητή θέση του, η πρόληψη και η θεραπεία των επιπλοκών.

1. Το άκρο συνήθως ναρθηκοθετείται σε ισορροπούμενη έλξη ανάρτησης με έκταση Buck ή νάρθηκες απαγωγής.

2. Συχνή παρακολούθηση των ζωτικών σημείων.

3. Εξασφάλιση επαρκούς αναπνευστικής λειτουργίας.

4. Διατήρηση της ακεραιότητας της πρόθεσης.

α. Γύρισμα αρρώστου προς το υγιές σκέλος και το χειρουργημένο σε απαγωγή για παροχή φροντίδας σε αυτόν από δύο Νοσοκόμους ενώ μια τρίτη πλένει και κάνει μασάζ της πλάτης.

γ. Διατήρηση του χειρουργημένου σκέλους σε απαγωγή, όλο τον καιρό, χρησιμοποίηση μαξιλαριού απαγωγής, σχήματος σφήνας, ανάμεσα στα σκέλη.

δ. Διατήρηση του κρεβατιού οριζόντιου, εκτός από την ώρα φαγητού. Το κρεβάτι συνήθως δεν ανυψώνεται πάνω από 45 μοίρες. Πρέπει να υποστηρίζεται η οσφυϊκή χώρα με μικρό μαξιλάρι ή διπλωμένη πετσέτα, όταν ο άρρωστος είναι στην ύπτια θέση, για μείωση της τάσης που ασκείται πάνω στους μυς με την οριζόντια θέση. Κατόπιν πρέπει να βοηθείται ο άρρωστος να αλλάζει θέση μόνος του χρησιμοποιώντας το πάνω από το κεφάλι του τρίγωνο, αφού προηγούμενα εξοικειωθεί με τη ρουτίνα γυρίσματος.

5. Χορήγηση για τον πόνο ναρκωτικών, τις πρώτες 24 ώρες και μετά μη ναρκωτικών αναλγητικών, σύμφωνα πάντα με την εντολή.

6. Ενθάρρυνση του αρρώστου να εκτελεί το σχεδιασμένο πρόγραμμα ασκήσεων, συνήθως κάτω από την κατεύθυνση του φυσικοθεραπευτή. Πρέπει ο ασθενής να διδαχθεί να σκέπτεται την κίνηση που χρειάζεται για τη σύσπαση των κατάλληλων μυών. Πρέπει να ενθαρρύνεται να αναπνέει βαθιά κατά τη διάρκεια των ασκήσεων και πρέπει να αρχίσει τις ενεργητικές κινήσεις του ποδιού και της ποδοκνημικής άρθρωσης του χειρουργημένου σκέλους την πρώτη μετεγχειρητική ημέρα. Ν' αρχίσει τις ισομετρικές ασκήσεις του τετρακεφάλου, γλουτιαίων και απαγωγών, κατόπιν εντολής του χειρούργου. Με τη σειρά να αρχίσει ασκήσεις κάμψης, έκτασης, απαγωγής και στροφής και να εγερθεί από την κλίνη κατόπιν βέβαια εντολής του χειρούργου.

7. Στενή παρακολούθηση του αρρώστου και λήψη μέτρων για πρόληψη επιπλοκών.

α. Θρομβοεμβολή μια από τις μεγαλύτερες απειλές.

1. Συνέχιση ασκήσεων της ποδοκνημικής άρθρωσης και του σκέλους για υποβοήθηση της ροής του αίματος.

2. Αντιεμβολική κάλτσα στο μη χειρουργημένο σκέλος για αύξηση της ταχύτητας ροής του αίματος. Στο χειρουργημένο σκέλος εφαρμόζεται ελαστική κάλτσα μετά την αφαίρεση της ελαστικής συμπιεστικής επίδεσης.

3. Έλεγχος της γαστροκνημίας για οίδημα, ευαισθησία και θετικό σημείο του Ηoman.

4. Χορήγηση ασπιρίνης (αν υπάρχει εντολή) ή μικρής δόσης ηπαρίνης.

5. Συχνό γύρισμα του αρρώστου για την πρόληψη κατακλίσεων.

β. Έλεγχος, κατά διαστήματα, για σημεία μόλυνσης στη χώρα της εγχείρησης και για ανύψωση της θερμοκρασίας. Χορήγηση αντιβιοτικών. Η βαθιά μόλυνση μπορεί να γίνει αντιληπτή μετά από μήνες ή χρόνια μετά την εγχείρηση και πάντοτε απαιτεί αφαίρεση του μοσχεύματος.

γ. Παρακολούθηση της κυκλοφορικής και νευρικής λειτουργίας του χειρουργημένου σκέλους κάθε ώρα.

δ. Παρακολούθηση της θέσης της έλξης 3-4 φορές την ημέρα και για σημεία μερικής εκτόπισης της πρόθεσης όπως έντονο πόνο, έξω στροφή του ισχίου και αισθητή βράχυνση του σκέλους, ψηλάφηση διόγκωσης πάνω από την κεφαλή του

μηριαίου οστού.

ε. Έλεγχος των οστέινων προεξοχών για σημεία πίεσης. Σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποιείται αερόστρωμα και τεχνητή προβιά αρνιού. Πρέπει να φροντίζεται το δέρμα κάθε δύο ώρες. Αν και η κατάκλιση στο κρεβάτι είναι παραδοσιακά ο πιο συνηθισμένος τρόπος αντιμετώπισης όλων των ασθενειών και καταστάσεων, όταν ένα άτομο αδυνατεί να κινήσει μέρος του σώματος, μεγάλος αριθμός επιπλοκών μπορεί να συμβούν σε σχετικά μικρό χρονικός διάστημα. Οι μύες χάνουν τη δύναμή

τους, οι αρθρώσεις αγκυλώνονται ενώ μια σειρά από σωματικές λειτουργίες επηρεάζονται.

Οι Olson (1967) και Rubin (1988) περιγράφουν τις επιπτώσεις της κατάκλισης στο κρεβάτι. Μέσα σε τρεις μόνο ημέρες από την έναρξη της κατάκλισης διαπιστώνονται απώλειες σε ασβέστιο, παράγεται λιγότερο γαστρικό υγρό και επηρεάζεται ο μεταβολισμός της γλυκόζης. Αλλαγές επίσης στο καρδιαγγειακό σύστημα παρατηρούνται, όπως ορθοστατική υπόταση και δημιουργία θρόμβων στα άκρα. Ακόμη με την κατάκλιση επιταχύνεται ο καταβολισμός των κυττάρων, επέρχεται πτώση των επιπέδων πρωτεϊνης του αίματος, ανορεξία, δυσπεψία,δυσκοιλιότητα, διαταραχές στην έκκριση ορμονών, οστεοπόρωση.

στ. Παρακολούθηση για σημεία άλλων μετεγχειρητικών επιπλοκών από τα διάφορα συστήματα.

8. Διδασκαλία: Ο άρρωστος πρέπει να διδάσκεται να φορά ελαστικές κάλτσες όταν πάει στο σπίτι ώσπου να αναλάβει πλήρεις δραστηριότητες. Πρέπει να περιορίσει το κάθισμα σε τριάντα λεπτά κάθε φορά, να αποφεύγει το κάθισμα σε χαμηλή καρέκλα, να αποφεύγει επίσης τα μακροχρόνια ταξίδια, εκτός αν αλλάζει συχνά θέση, να συνεχίσει τις ασκήσεις του τετρακεφάλου και πλήρους τροχιάς και να κάνει μπάνιο πριν από αυτές. Να χρησιμοποιεί μέσα που τον βοηθούν στις καθημερινές του δραστηριότητες, όπως ψηλό σκαμνί στο ντουζ και στην κουζίνα, και να κάνει κάθε δυνατή μετατροπή στο περιβάλλον του σπιτιού του για το σκοπό αυτό. Να ξαπλώνει σε πρηνή θέση δύο φορές την ημέρα για 30 λεπτά και να τοποθετεί μαξιλάρι ανάμεσα στα κάτω άκρα. Να διατηρεί σταθερό το βάρος του καθώς και να αποφεύγει κάθε θέση, που επιτρέπει έσω στροφή, προσαγωγή ή κάμψη γωνίας άνω των 90 μοιρών. Πρέπει επίσης να τοποθετεί μαξιλάρι ανάμεσα στα σκέλη, όταν γυρίζει στο πλάι και στις δύο μεριές ή σε πρηνή θέση. Να μη σταυρώνει τα κάτω άκρα για τρεις μήνες και να παρακολουθείται συχνά από τον γιατρό για έλεγχο της πορείας της κατάστασής του, ώστε να γίνονται οι απαραίτητες τροποποιήσεις στα βοηθητικά μέσα που χρησιμοποιεί.

Η αγωγή υγείας λοιπόν και η συμβουλευτική παρέμβαση είναι σημαντικές ενέργειες για τους ασθενείς αυτούς γιατί πρέπει να διδαχθούν για την ασθένεια, την εξέλιξή της, τις επιπλοκές και την αντιμετώπισή της. Ακόμα ασθενείς και οικογένεια θα πρέπει να υποστηριχθούν στην προσπάθειά τους να επιχειρήσουν αλλαγές στον τρόπο ζωής τους. Με την θέσπιση μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων στόχων ασθενής οικογένεια και νοσηλευτής συνεργάζονται για την αντιμετώπιση της ασθένειας και τη διατήρηση της ποιότητας ζωής. Συνιστάται επίσης στον ασθενή να ακολουθεί την φαρμακευτική αγωγή και το πρόγραμμα ασκήσεων που του έχει συστήσει ο γιατρός, να αποφεύγει την υπερβολική έκθεση στο στρες και επίσης, του διδάσκονται τεχνικές χαλάρωσης. Οι διαταραχές στις συνήθειες φαγητού είναι συχνά συνδεδεμένες με τους ασθενείς που πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα. Η λήψη τροφής είναι μια πολυσύνθετη διαδικασία. Απαιτεί καλή κινητικότητα για την αγορά τροφίμων, την παρασκευή φαγητού και απαιτεί δεξιότητες τόσο για την παρασκευή του φαγητού, όσο και για να φέρει κανείς την τροφή στο στόμα του. Ανάλογα με την περίπτωση ο νοσηλευτής σχεδιάζει ένα πλάνο νοσηλευτικών παρεμβάσεων και παρεμβαίνει αναλόγως. Με ενθάρρυνση, βοήθεια στη σίτιση και αγωγή υγείας ασθενή και οικογένειας. Ειδικά για ασθενείς που πάσχουν από κινητικά νοσήματα έχουν σχεδιαστεί ειδικά σκεύη και ειδική διαρρύθμιση της κουζίνας που τους βοηθούν να επιτύχουν μόνοι τους τόσο την παρασκευή του φαγητού, όσο και τη σίτισή τους.

Οι νοσηλευτές λοιπόν που εμπλέκονται στη διαδικασία να βοηθούν άλλα άτομα που περνούν μια διαδικασία αλλαγής βοηθούν με α) τις ιδιαίτερες γνώσεις και ικανότητές τους, β) με τα στοιχεία της προσωπικότητας και του χαρακτήρα τους, γ) με τη διαδικασία που ακολουθούν για να πετύχουν τη διευκόλυνση της αλλαγής. Οι νοσηλευτές που εργάζονται στην αποκατάσταση αλλά και στον ευρύτερο χώρο της υγείας πρέπει να είναι σε θέση να χειρίζονται διάφορους ρόλους ανάλογα με την κατάσταση που αντιμετωπίζουν και ανάλογα με τον ασθενή στον οποίο παρέχουν φροντίδες, πιστεύοντας ότι κάθε άτομο είναι μοναδικό, έχει δικαίωμα και καθήκον να συμμετέχει στη ζωή της κοινότητας. Πίστη λοιπόν στη μοναδικότητα του ατόμου που, άσχετα με τη σοβαρότητα μιας ασθένειας ή τυχόν τραυματισμού, έχει εν δυνάμει την πιθανότητα και τη δυνατότητα να διατηρήσει ή να επανακτήσει αυτοεκτίμηση και αξιοπρέπεια και να υπερκεράσει την αναπηρία. Όλα τα ανθρώπινα όντα έχουν δικαίωμα να ελπίζουν για κάτι καλύτερο στη ζωή τους και η ανάγκη για την ελπίδα είναι ακόμα μεγαλύτερη σε περιόδους δοκιμασίας. Η ελπίδα έχει μεγαλύτερο βάθος και ένταση, όταν ένα άτομο υποφέρει ή βιώνει μια προσωπική δοκιμασία.

Η νοσηλευτική υπάγεται στις καλές τέχνες σαν τη ζωγραφική τη μουσική και την ποίηση. Είναι αφιερωμένη στη φροντίδα του ανθρώπου, υπηρετεί την υγεία του και τη ζωή του. Την ελπίδα λοιπόν αυτή ας προσπαθήσει να τη δώσει κάθε Διπλωματούχος νοσοκόμος ο οποίος και όταν ακόμη αποχωρήσει από την κανονική υπηρεσία λόγω προχωρημένης ηλικίας, συνεχίζει να είναι χρήσιμος συντελεστής της υγείας στο κάθε περιβάλλον που βρίσκεται με τις πολύτιμες γνώσεις και την πολυδιάστατη νοσηλευτική πορεία του.

Τέλος αξίζει ν' αναφερθεί το λαμπρό παράδειγμα της μακαριστής γερόντισσας της εκκλησίας μας Γαβριηλίας Παπαγιάννη, η οποία αφιέρωσε τη ζωή της στους λεπρούς της Ινδίας και όχι μόνο, ασκώντας τη Διαπολιτισμική Νοσηλευτική, αφού είχε διδαχθεί την τέχνη της φυσιοθεραπείας. Κάποτε κάποιος υψηλά ιστάμενος τη ρώτησε τι την έκανε να διαλέξει αυτή την επιστήμη και όχι τη θεολογία με την οποία θα μπορούσε να μιλήσει στις καρδιές των ανθρώπων. Εκείνη του απάντησε με το αγαπημένο της ρητό < >. Μέσω των ποδιών στην καρδιά.

Αν ένας άνθρωπος καταγίνεται είτε σαν Γιατρός ή Νοσοκόμος με οτιδήποτε έχει σχέση με το σώμα, βλέπει ότι αμέσως ο άρρωστος του ανοίγει την ψυχή του και του λέει τον πόνο του. Γιατί πίσω από κάθε ασθένεια υπάρχει ο ψυχικός πόνος. Ό,τι έχει σχέση με το σώμα του ανθρώπου έχει σχέση και με την ψυχή του. Γι' αυτό δεν είναι τυχαίο το Επάγγελμα του Νοσηλευτή. Έτσι, πρέπει κάθε Νοσηλευτής παράλληλα με τις επιστημονικές γνώσεις που θα πάρει από τη Σχολή να προσφέρει απλόχερα και την αγάπη στον κάθε συνάνθρωπο που την έχει ανάγκη.

Αξιολογήστε το άρθρο 
7 ψήφοι
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail

Σχετικά με το blog
Μια ιστοσελιδα με πλούσια θεματολογια από τον Ελληνικό και Διεθνή χώρο.
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις